اوراق بهادار صکوک، منابع مالی را با پشتوانه ترازنامه و دارایی‌های فیزیکی شرکت های خاص جذب می‌کنند. نخستین ناشران این اوراق در کشور مالزی مستقر بوده‌اند. در دنیا انواع مختلفی از صکوک منتشر می گردد اما در حال حاضر در ایران تنها صکوک اجاره، مرابجه و استصناع منتشر می شود که اوراق صکوک اجاره مورد استفاده بیشتری برای نهادهای مالی تامین کننده دارند.

 

ارکان صکوک اجاره

در فرایند انتشار صکوک اجاره، وجود حداقل سه نهاد مالی (بانی، شرکت واسط و امین) ضروری است. شرکتی که احتیاج به نقدینگی جهت تأمین دارایی‌های مورد نیاز خود دارد بانی نامیده می‌شود. شرکت واسط نیز با انتشار صکوک و فروش به سرمایه‌گذاران، وجوه مورد نیاز جهت خرید دارایی و اجاره آن به بانی را گردآوری می‌نماید. امین، شخص حقوقی است که به نمایندگی از سرمایه‌گذاران، مسئولیت نظارت بر کل فرآیند عملیاتی صکوک اجاره را به عهده دارد.

 

حالت انتشار صکوک اجاره

صکوک نوع اول

در این روش، دارایی توسط شرکت واسط از فروشنده‌ای خریداری شده و به بانی اجاره داده می‌شود.

صکوک نوع دوم

بانی دارایی خود را ( که در حال حاضر از آن استفاده می کند) به شرکت واسط فروخته و مجدداً آن را اجاره می نماید.

صکوک نوع سوم

این صکوک بیشتر مورد استفاده بانک‌ها و موسسات اعتبار دهنده است بانی تسهیلاتی را که در قالب عقد اجاره به شرط تملیک واگذار نموده است را به شرکت واسط می‌فروشد. وجوه مورد نیاز جهت خرید این تسهیلات نیز از طریق انتشار صکوک توسط شرکت واسط تأمین می‌گردد. به این ترتیب شرکت واسط به وکالت از خریداران صکوک، مالک این تسهیلات می‌گردد.

 

 

ویژگی‌های اوراق صکوک اجاره

ویژگی‌های اوراق صکوک اجاره که شامل مبلغ اسمی اوراق، تعداد اوراق، نرخ اجاره بهاء، دوره‌های پرداخت اجاره، تاریخ سررسید اوراق می باشد در اطلاعیه پذیره نویسی آنها منتشر و در اختیار عموم قرار می گیرد.  در حال حاضر این اوراق در فرابورس قابل معامله هستند و اطلاعات مربوط به این اوراق که شامل اطلاعیه پذیره نویسی، اطلاعات مالی بانی و شرکت واسط و ویژگی‌های دارایی مورد اجاره می باشد توسط فرابورس منتشر می‌گردد. توصیه می‌شود سرمایه‌گذاران قبل از خرید این اوراق، اطلاعات مربوطه را مطالعه نمایند. اوراق صکوک منتشره از سوی شرکت واسط دارای نرخ ثابت اجاره بها می‌باشد که توسط بانی در ازای اجاره دارایی پرداخت می‌گردد. پرداخت اجاره بهای صکوک پذیرفته شده در فرابورس از طریق شرکت سپرده‌گذاری مرکزی به حساب سرمایه‌گذاران واریز می‌گردد. برای صکوک پذیرفته شده در فرابورس، پرداخت اصل اوراق در سررسید و اجاره بهاء در دوره‌های مشخص همواره توسط شخص حقوقی به نام ضامن تضمین می‌شود.  در حال حاضر تعداد سفارش این اوراق باید به صورت مضربی از ١٠ باشد. در صورتی که سرمایه‌گذار در وسط دوره قصد خرید اوراق را داشته باشد، علاوه بر پرداخت قیمت اوراق، اجاره بهای اوراق از تاریخ آخرین پرداخت اجاره بها تا لحظه خرید را باید به فروشنده اوراق پرداخت نماید و در مقابل در پایان دوره پرداخت ، کل اجاره بهای دوره به خریدار تعلق می‌گیرد.

 

کارمزد معاملات اوراق صکوک

با خرید و فروش اوراق صکوک درصدی به عنوان کارمزد معاملات از حساب سرمایه گذار کسر می گردد. اوراق صکوک معاف از مالیات می باشند. کارمزد معاملات اوراق صکوک به شرح زیر می باشد:

کارمزد خرید: ۰٫۰۷۲۶ درصد
کارمزد فروش:۰٫۰۷۷۴ درصد