صندوق سرمایه گذاری مشترک، نهاد مالی است که فعالیت اصلی آن سرمایه گذاری در اوراق بهادار می‌باشد و مالکان آن به نسبت سرمایه‌گذاری خود، در سود و زیان صندوق شریک هستند. وجوه دریافتی از سرمایه گذاران، در ترکیب متنوعی از اوراق بهادار شامل سهام، اوراق قرضه، ابزارهای کوتاه مدت بازار پول و دارایی‌های دیگر سرمایه‌گذاری می‌شوند.

 

واحدهای سرمایه گذاری

کوچکترین جزء سرمایه صندوق واحد سرمایه گذاری است. اشخاص در مقابل سرمایه گذاری در صندوق ها گواهی سرمایه گذاری دریافت می کنند که معرف تعداد واحدهای سرمایه گذاری در تملک آن سرمایه گذار است. واحدهای سرمایه گذاری عموما به دو صورت واحدهای ممتاز و واحدهای عادی منتشر می گردد. واحدهای ممتاز در زمان تاسیس صندوق توسط موسسین خریداری می شوند. این اوراق غیر قابل ابطال و قابل انتقال به غیر بوده و دارندگان آن در مجامع صندوق دارای حق رای می باشند. واحدهای سرمایه گذاری عادی در زمان پذیره نویسی و در زمان فعالیت صندوق صادر می شوند و قابل ابطال بوده و دارندگان آن در مجامع صندوق دارای حق رای نمی باشند. ارزش واحدهای سرمایه گذاری در زمان پذیره نویسی برابر ارزش اسمی بوده و با شروع فعالیت صندوق براساس خالص ارزش دارایی های صندوق در هر روز مشخص می شود.

 

انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک

در بازار سرمایه ایران، صندوق‌ها براساس ترکیب دارایی‌ها به صورت زیر طبقه‌بندی می‌شوند:

صندوق سرمایه گذاری در سهام: حداقل ۷۰ درصد از دارایی های صندوق در بازار سهام و مابقی در دارایی ها با درآمد ثابت سرمایه گذاری می شود.
صندوق سرمایه گذاری مختلط: حداقل ۴۰ درصد و حداکثر ۶۰ درصد از دارایی های صندوق در بازار سهام و مابقی در دارایی ها با درآمد ثابت سرمایه گذاری می شوند.
صندوق سرمایه گذاری با درآمد ثابت: حداقل ۷۵ درصد از دارایی های صندوق در اوراق با درآمد ثابت و یا سپرده های بانکی سرمایه گذاری می شوند. همچنین حداقل ۵ درصد دارایی ها نیز در بازار سهام سرمایه گذاری می گردد.
صندوق سرمایه گذاری تنها در اوراق بهادار با درآمد ثابت: ۱۰۰ درصد دارایی های صندوق از نوع با درآمد ثابت می باشد.

بنابراین با توجه به ترکیب دارایی ها، صندوق های سهامی دارای ریسک بالا، صندوق های مختلط دارای ریسک متوسط و صندوق های بادرآمد ثابت و صندوق های تنها در اوراق بهادار با درآمد ثابت دارای ریسک کم هستند

 

مزایای سرمایه‌گذاری در صندوق

• برخورداری از کارشناسان حرفه ای بازار سرمایه و استفاده از نرم افزارهای مربوطه که امکان مدیریت بهینه پرتفوی را فراهم می‌سازد و فرد با سرمایه گذاری در این صندوق‌ها قادر است با کمترین هزینه از مدیریت حرفه‌ای بهره ببرد.

• سادگی در ســرمــایــه‌گــذاری بــرای ســرمــایـه‌گـذاران جـزء، از دیگر مزایای این صندوق ها می‌باشد. از جمله، امکان بازخرید واحدهای سرمایه‌گذاری توسط صندوق و اطلاع از قیمت واقعی واحدهای سرمایه‌گذاری.

• این صندوق‌ها با سرمایه‌گذاری در سهام، گواهی‌های سپرده و اوراق مشارکت، همزمان از ابزارهای بازار پول و بازار سرمایه بهره می‌برند و با متنوع سازی پرتفوی سرمایه‌گذاری، ریسک سرمایه‌گذار کاهش می‌یابد.

• صندوق سرمایه‌گذاری مشترک (در صورت داشتن رکن ضامن نقدشوندگی) در مقایسه با سرمایه‌گذاری مستقیم در سهام، ریسک نقد شوندگی را کاهش می‌دهد. زیرا افراد هر زمان که اراده کنند می‌توانند واحدهای صندوق را ابطال نمایند، ولیکن در بازار سهام، ممکن است به دلیل بسته بودن نماد سهم و یا وجود صف، امکان معامله در هر لحظه وجود نداشته باشد.

از آنجا که در این صندوق‌ها افراد با سرمایه‌های خرد قادر به سرمایه‌گذاری هستند، با تجمیع سرمایه‌های اندک و هدایت آنها به سمت بازار اوراق بهادار، نقدینگی این بازار نیز افزایش می‌یابد.

 

هزینه های قابل پرداخت از محل دارایی های صندوق

هزینه های صندوق در امیدنامه شرکت منتشر می شود که شامل هزینه های تأسیس، هزینه های برگزاری مجامع صندوق، کارمزد مدیر، کارمزد متولی، کارمزد ضامن، حق الزحمه حسابرس، حق‌الزحمه و کارمزد تصفیه صندوق، حق پذیرش و عضویت در کانون ها می باشد. صندوق ها علاوه بر هزینه های فوق مبالغی را به عنوان کارمزد صدور، ابطال و جریمه ابطال لحاظ می نمایند که جزئیات آن در امیدنامه صندوق منتشر می گردد.